Kikkers

Wij zijn verhuisd. Een nieuw huis met vijver in de voortuin. Met grote Japanse vissen die, happend naar alles, het wateroppervlak afstofzuigeren. En ook een kwakende kikker, prachtig bloeiende waterlelies en een enorme reiger. Nou ja, zo nu en dan een reiger. Tot alle vissen en kikkers op zijn. Survival of the fittest.

Voor mijn afstuderen heb ik, alweer even geleden, overwogen een scriptie te schrijven met de vraagstelling of vissen en kikkers wel pijn voelen, wanneer zo’n reiger ze grijpt. Een vraag van belang voor de sportvisserij. Kikkers en vissen hebben immers geen ‘triune-brain’ met uitontwikkelde eindhersenen. Wij wel. Mensen hebben ingewikkelde hogere corticale delen om pijn als emotie te kunnen voelen. Piet Vroon heeft over het triune-brain idee nog wat populaire boekjes geschreven. Kikkers en vissen hebben alleen evolutionair oudere breindelen waaruit niets anders dan primitief gedrag kan voortkomen. Maar is dit allemaal wel zo? Het leek mij voor de scriptie toch beter de echte bron hierover te raadplegen: ‘The Triune Brain’ van Paul MacLean. Een lijvig werk (672 bladzijden) met alles over hersentjes van vissen en reptielen.Dit enorme boek heb ik, om een goed begin te maken met de scriptie, vlijtig gekopieerd; om vervolgens op bladzijde 2 al af te haken. Piet Vroon zijn boekjes waren veel leuker. Die MacLean heeft mij, bovenaan blz 2, nog wel de les weten te lezen: Wij mensen hebben helemaal geen authentieke reptielen- of kikkerhersenen, met daaromheen alleen maar nieuwere delen geplakt. De motor van een moderne auto is ook niet identiek aan die van het eerste rammelende automobiel-uitprobeersel. Het is zoals altijd weer veel ingewikkelder. Wetenschap is nooit af. De oudere delen zijn ook aangepast in de loop van de evolutie.

Maar stel nu dat de amfibieën de evolutiestrijd gewonnen hadden, en wij niet. Dan was niet het tel- maar het di- of het mesencephalon uit zijn voegen gebast. Hoe zouden ze dan denken en voelen, die superkikkers? En zouden ze ook naar school gaan, en oorlog voeren in Afganistan, tegen kikkerterroristen? Zouden ze de tv uitvinden, GSM, auto’s, en ruimtereizen maken? En zouden ze gelovig zijn? Of zouden ze alles uitzoeken net als wij, met onderzoek op universiteiten en zo. En zouden ze daar dan ook aan Psychologie doen, de leer van de cortex. Met vragenlijsten, taakjes, VAS-schalen, EEG, fMRI, statistiek, promoties, internationale journals, major revisions, onderzoeksbudgetten en subsidievoorstellen?… Ik denk van niet!

Geen cortex geen psychologie in de vorm zoals wij die kennen, geen psychopathologie en ook geen psychonomie. Nee, superkikkers zouden geheel anders in elkaar zitten, met zeer complexe di- of mesencephalons; en dus geheel andere dingen doen. Ze zouden uiteraard niet praten maar kwaken. Denken zou anders gaan, misschien wel met parallel bewuste processen en feilloze geheugens… of zoiets. Een wereld van uitontwikkelde middenhersenen laat zich niet zo makkelijk beschrijven. En ze zouden ook zeker dingen uitvinden, maar beslist andere dingen dan wij. Te beginnen met iets om alle reigers en ooievaars te verdelgen. Maar of ze emoties bewust zouden voelen en pijn als emotie kunnen beleven?

Al hinkend op de gedachte van een wereld vol superkikkers toch maar eens op internet uitgezocht wat kikkers allemaal kunnen en wij niet. Nou, da’s heel wat. Ze kunnen met hun huid drinken -ik zie hun kroegen al voor me. Ze kunnen hun tong in- en uitrollen, en zichzelf laten afkoelen tot onder het vriespunt, zonder zelf te bevriezen. Dit laatste kunnen ze door hun suikerspiegel honderd keer hoger te laten worden dan mensen aankunnen; een soort winterdiabetes dus. En, het meest opmerkelijk, tijdens proeven met kikkers in de ruimte is ontdekt dat kikkers kunnen overgeven door hun maag er letterlijk uit te kotsen. En dan, terwijl de maag uit de mond bengelt, gebruikt een kikker zijn voorpoten om de inhoud gewoon eruit te duwen, handig en efficiënt. En dan slikt ie zijn lege maag weer in. Nou ja, in de ruimte dan, over de externe validiteit van dit onderzoek kunnen we het nog hebben. En kikker(vis)baby’s zouden echt niet van de ooievaar komen, die zou ze toch maar opeten. Nee, de wereld zou er echt totaal anders uitzien…En mochten in de toekomt de kikkers alsnog met een sterke eindspurt ons mensen in de evolutie verslaan, dan kunnen al onze Psychologie (telencephalon) journals de vuilnisbak in…en moeten de superkikkers helemaal opnieuw beginnen met de leer van het (kikker)gedrag.

Ik heb het dus maar niet gedaan, die scriptie, mensenhersenen zijn al moeilijk genoeg.

TE KOOP:  MacLean, P.D. (1990). The Triune Brain in Evolution. New York: Plenum Press. zw-kopie, z.g.a.n., t.e.a.b

Advertenties